ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿ ಕಸ ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ (ನಗರ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ 'ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್' ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ನಗರ ಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ULBs) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಮಟ್ಟ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲದಲ್ಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

10 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ಪಡೆದ 10 ನಗರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೀಗಿದೆ:

ಮಧುರೈ (ತಮಿಳುನಾಡು): 4,823 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಲುಧಿಯಾನ (ಪಂಜಾಬ್): 5,272 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧ ನಾಲಾದ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಗರದ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಚೆನ್ನೈ (ತಮಿಳುನಾಡು): 6,822 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದಿರುವುದು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಚರಂಡಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ರಾಂಚಿ (ಜಾರ್ಖಂಡ್): 6,835 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಮನೆ-ಮನೆಯಿಂದ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಂಡಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು (ಕರ್ನಾಟಕ): 6,842 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 'ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ' ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಸ ವಿಂಗಡಣೆ ಲೋಪ, ಬ್ಲಾಕ್ ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ.

ಧನ್‌ಬಾದ್ (ಜಾರ್ಖಂಡ್): 7,196 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕೊರತೆ ಇದೆ.

ಫರೀದಾಬಾದ್ (ಹರಿಯಾಣ): 7,329 ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಅನಧಿಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುರಿಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿವೆ.

ಬೃಹತ್ ಮುಂಬೈ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ): 7,419 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ, ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ.

ಶ್ರೀನಗರ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ): 7,488 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ನಗರವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಳಿಗಾಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

ದೆಹಲಿ (ಎನ್‌ಸಿಆರ್): 7,920 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಾಜಿಪುರ್, ಭಾಲ್ಸ್ವಾಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಗುಡ್ಡಗಳು (Dumpsites) ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ದೆಹಲಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಾಡಳಿತದ ಸವಾಲುಗಳು

ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ಅಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕೊರತೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ:

ಮೂಲದಲ್ಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗದಿರುವುದು: ಹಸಿ ಮತ್ತು ಒಣ ಕಸವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸದೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸುರಿಯುವುದು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಅಭಾವ: ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾಗಿದೆ.

ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ: ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಸ ವಿಲೇವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಕೊರತೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಚೆಲ್ಲುವುದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿಯ ಕೊರತೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇಂದೋರ್, ಸೂರತ್ ಮತ್ತು ನವಿ ಮುಂಬೈನಂತಹ ನಗರಗಳು 'ಸೂಪರ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಲೀಗ್'ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಈ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.